Contact

Nieuws


De huidige technologische revolutie en 'diginormalisering' is ingrijpend en gaat veel sneller dan alle voorgaande revoluties. De doorbraakinnovaties zorgen zelfs voor ernstige disrupties. Wat betekent het voor organisaties en hoe ga je als mens daarmee om? Een gesprek met Ruud Veltenaar, filosoof, TEDx-spreker en hoogleraar aan de London Business School.

Ruud Veltenaar: "Disruptie, ontwrichting, kan van twee kanten komen. Technologische doorbraakinnovaties zorgen voor ontwrichtingen van onze instituten en systemen, en dus ook van onze bedrijven en organisaties. Daarnaast kunnen ontwrichtingen leiden tot ingrijpende sociale innovaties. Technologische innovaties zijn omvangrijker en hebben meer impact dan vroeger, omdat er sprake is van een exponentiele groei van de capaciteit, productiviteit en kwaliteit van nieuwe technologieën. Terwijl parallel daaraan de kosten van deze technologie exponentieel dalen."

"Een voorbeeld van zo'n technologische innovatie is het genetisch paspoort. Begin deze eeuw waren we voor het eerst in staat een genetisch paspoort te maken, waarmee bij jonge meisjes vastgesteld kan worden of ze aanleg hebben voor borstkanker om vervolgens op negenjarige leeftijd genetisch in te grijpen en de ziekte rond haar veertigste te voorkomen. Dat paspoort kostte in 2000 2,6 miljard euro. Inmiddels kan iedereen in Nederland zo'n paspoort krijgen voor nog geen duizend euro en in 2020 kost het minder dan het doorspoelen van een toilet; een paar cent. Bovendien wordt de kwaliteit ervan beter, kunnen ziektes als Parkinson en dementie in de toekomst beter voorkomen worden en zijn er allerlei apps die aan het genetisch paspoort gekoppeld kunnen worden. Hiermee kan onder andere bepaald worden welke voeding het beste bij jou past en wat je lekker vindt, zonder het ooit eerder te hebben gegeten."

Democratisering van de energie

Ook op het gebied van sociale innovaties, die soms zelfs leiden tot democratisering van bezit en het afnemen van een service, kan Veltenaar diverse voorbeelden noemen: de komst van zelfsturende auto's, blockchains (het systeem achter o.a. Bitcoin) en het ontstaan van gedistribueerde duurzame energie op basis van zonnepanelen op daken en in onze wegen. Zonnepanelen worden goedkoper om te produceren en samen met opslag en smart grids leidt dat volgens Veltenaar tot democratisering van de energie. "Er zijn nu al zonneparken die in staat zijn een kilowatt elektriciteit op te wekken tegen een prijs van 2,8 cent. Voor kolen-, gas- en kerncentrales ligt de gemiddelde prijs tussen de vier en vijf cent. Niet de huidige energieleveranciers zijn partners van de zon, maar jij en ik. Onze daken, maar ook de lak in onze auto's, de stoeptegels, de wegen en de kleding die we dragen, bevatten in de toekomst zonnecellen. Elk mens, elk gebouw, elke entiteit die in de zon staat, ligt of hangt, kan elektriciteit opwekken. Als samenleving worden we via coöperaties 'eigenaar' van deze energie, omdat we het zelf opwekken. Dit heeft grote disrupties voor de overheid tot gevolg, zij kan miljarden euro's minder energiebelasting heffen. Ook betekent dat het einde van veel energiereuzen, omdat we als consument het stokje overnemen."

Anticiperen op ontwikkelingen

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van disruptie. Ook op de rest van het bedrijfsleven hebben deze ontwikkelingen impact. Hoe houdt een organisatie zich staande in deze digitale revolutie? Volgens de filosoof moet je wel mee met de nieuwe ontwikkelingen. Neem het voorbeeld van cloud, dat in zijn ogen inmiddels bijna een commodity geworden is. "Bedrijven die daarin niet meegaan krijgen het moeilijk, omdat bijvoorbeeld de IT afdeling het tegenhoudt of omdat het management onvoldoende realiseert wat de huidige legacy voor negatieve impact heeft op groei en innovatie. Ze eroderen gestaag en worden uiteindelijk irrelevant gemaakt. Kijk maar naar de financiële instellingen die verouderde IT infrastructuren en systemen hebben, die ongelooflijk kostbaar zijn om te onderhouden. Daardoor wordt het bedrijf in de ondersteuning van de processen, en ook steeds meer in de primaire processen, significant duurder en trager dan de concurrenten. Vooral bedrijven waarvoor IT heel erg belangrijk is om een efficiënte bedrijfsvoering te voeren, in een snel veranderende wereld, moeten beschikken over systemen die heel snel aangepast kunnen worden. Dat is bijna onmogelijk. Met de nieuwe ontwikkelingen als cloud, big data en data analytics, is het: adopt or die. Of: disrupt or be disrupted."

Leren tot aan het einde

De digitale transformatie heeft niet alleen gevolgen voor de bedrijven, ook het personeel moet mee met de veranderingen. Veltenaar: "Mensen zullen in de toekomst tot aan het einde moeten blijven leren. Ook al ben je nu ergens specialist in, over twee jaar is je kennis verouderd en moet je opnieuw ergens meester in worden. De tijd dat je in een bepaalde periode van je leven naar school ging en daarna een beetje bijgeschoold werd, is voorbij. Zeker in de IT industrie. Als je daarin wilt blijven werken, moet je elk jaar flink wat tijd steken in het vergaren van nieuwe kennis en inzichten. Dat geldt niet alleen voor jonge mensen, maar ook voor zestigers en ouder. Als je er vanuit gaat dat je met je 67e met pensioen gaat, heb je het mis. Mensen blijven van meerwaarde voor de samenleving tot ze erbij neervallen."

Meerwaarde voor de samenleving

Het begrip 'werk' wordt volgens de filosoof op den duur vervangen door 'actief zijn voor een zelfredzame samenleving'. Het draait dan om sociale, ecologische en financiële meerwaarde creëren voor zoveel mogelijk mensen. Dat doe je tot niet meer kunt, je aan je bed gekluisterd bent.

De huidige ontwikkelingen hebben grote gevolgen voor mensen en 'werk'. Veltenaar: "Bovendien moeten we er rekening mee houden dat ergens halverwege deze eeuw voor meer dan 25 procent van onze beroepsbevolking geen direct betaald werk meer is, omdat veel geautomatiseerd en gerobotiseerd is. Dat hoeft niet erg te zijn, als betaald werk en geld verdienen geen doel op zich meer is. Als we een basisinkomen ontvangen van duizend tot tweeduizend euro, zoals het er nu naar uit ziet, kunnen we altijd wonen en eten en vanuit die positie nadenken hoe we van meerwaarde kunnen zijn voor de samenleving. Doe je dat regelmatig, met de nodige impact, dan verdien je automatisch meer geld. De focus verschuift van de wil/noodzaak om te werken naar nadenken over betekenis en zingeving, van meerwaarde zijn voor andere mensen. Als je dat goed genoeg doet, verdien je automatisch geld bovenop je basisinkomen. Noem deze ontwikkeling maar eens niet ontwrichtend voor de maatschappij. Vraag het de Belastingdienst; leuker kunnen ze het niet maken. Toch?"